Wywiad: Jak leczyć refluks żołądkowo-przełykowy z perspektywy medycyny funkcjonalnej?

Autorka: Mgr. Eva Hájková, MBA – specjalistka medycyny funkcjonalnej, prewencyjnej i żywienia, współzałożycielka Instytutu Medycyny Funkcjonalnej i Żywienia.

W skrócie: Refluks (GERD) to cofanie się treści żołądkowej do przełyku. Z perspektywy medycyny funkcjonalnej kluczowe jest szukanie przyczyny — nieprawidłowej pracy zwieracza przełyku, wrażliwości pokarmowych, niedoborów mikroelementów czy stylu życia — a nie tylko tłumienie objawów lekami. Wsparciem bywają zmiana diety, regulacja kwasowości oraz naturalne suplementy, w tym mastyks z Chios.

Jak leczyć refluks żołądkowo-przełykowy z perspektywy medycyny funkcjonalnej?

Czy mogłaby Pani wyjaśnić, czym jest medycyna funkcjonalna?

Medycyna funkcjonalna (FM) to dla mnie nieco niefortunny termin, który został zaczerpnięty z angielskiego „Functional Medicine".

Myśl o niej bardziej jako o kompleksowym podejściu do pacjenta, gdzie lekarz FM posiada m.in. wiedzę z zakresu:

• żywienia
• obciążeń środowiskowych
• psychologii
• obciążenia toksycznego

i dzięki temu może spojrzeć na pacjenta w sposób naprawdę holistyczny.

Medycyna funkcjonalna nie leczy ani nie tłumi objawów, lecz zajmuje się przyczynami problemów zdrowotnych.

Lekarze lub inni pracownicy służby zdrowia spędzają wtedy dużo więcej czasu z klientem niż zwykły lekarz, aby zrozumieć całą historię i zidentyfikować możliwe przyczyny oraz wyzwalacze problemów zdrowotnych, które następnie starają się świadomie i systematycznie ograniczać lub eliminować razem z pacjentem. W tym celu korzystają z różnych narzędzi, takich jak tzw. oś czasu czy metryczka.

Medycyna funkcjonalna nie zajmuje się stanami ostrymi, lecz skupia się na chorobach przewlekłych, z którymi medycyna klasyczna nie zawsze radzi sobie inaczej niż długotrwałymi lekami, co obciąża organizm, zwłaszcza mechanizmy detoksykacji.

Medycyna funkcjonalna to w Czechach zupełnie nowa dziedzina, która moim zdaniem zasługuje na uwagę. Dlatego wraz z kolegą MUDr. Janem Vojáčkiem i Žanetą Kremsą założyliśmy Instytut Medycyny Funkcjonalnej i Żywienia, gdzie oprócz kliniki dla klientów prowadzimy profesjonalne szkolenia dla lekarzy, farmaceutów i dietetyków w zakresie FM i żywienia.

Czym jest choroba refluksowa (GERD) i jak sobie z nią radzić z perspektywy medycyny funkcjonalnej?

Choroba refluksowa przełyku (GERD) jest dość powszechna i znacząco wpływa na jakość życia. Polega na cofaniu się treści żołądkowej do przełyku i może powodować różne objawy, aż po zapalenie błony śluzowej przełyku. Z punktu widzenia medycyny konwencjonalnej przyczyna leży w przerwaniu tzw. bariery antyrefluksowej, której głównymi elementami są dolny zwieracz przełyku (LES) i przepona. GERD dotyczy około 20–25% populacji świata i często wiąże się ze starszym wiekiem oraz stylem życia (dieta, aktywność fizyczna, stres toksyczny i psychiczny).

Jakie są objawy refluksu?

Do najczęstszych objawów należą:

1. zgaga (piroza)
2. halitoza (nieświeży oddech)
3. pieczenie w gardle
4. ból za mostkiem przy przełykaniu
5. cofanie się soków żołądkowych do jamy ustnej
6. przewlekły kaszel
7. chrypka

Mniej znane objawy to astma, próchnica zębów i zapalenie dziąseł. Większość osób z refluksem przyjmuje leki hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego — łagodzą one nieprzyjemne objawy, ale nie rozwiązują podstawowej przyczyny schorzenia.

Dlatego patrzymy na naszych klientów bardziej holistycznie i staramy się znaleźć przyczynę: dlaczego refluks w ogóle występuje lub dlaczego dolny zwieracz przełyku działa nieprawidłowo i jak poprawić jego funkcjonowanie.

Przyczyn może być wiele. Jedną z głównych, z którymi spotykamy się w klinice, są specyficzne nietolerancje pokarmowe (często nieuświadomione), niedobory niektórych mikroelementów, a także niezdrowy tryb życia (nadmierny stres, alkohol, palenie). To przekłada się na nasze zalecenia.

Zalecenia z praktyki medycyny funkcjonalnej

1. U klientów z nadwagą lub otyłością znacząco pomaga redukcja masy ciała.
2. Paradoksalnie zalecamy regulację kwasowości (HCl), która u osób starszych bywa zbyt niska. Problemem często nie jest nadmiar kwasu, lecz praca zwieracza przełyku. Ponadto niedostateczna kwasowość żołądka może sprzyjać przerostowi bakterii Helicobacter pylori.
3. Wskazane jest unikanie tytoniu, alkoholu i późnych posiłków, a także sprawdzenie krwi pod kątem niedoborów makro- i mikroelementów, które mogą wpływać na pracę neuroprzekaźników, a przez to na funkcjonowanie zwieracza przełyku.
4. Unikanie pokarmów nasilających refluks (kofeina, czekolada, potrawy ostre, bardzo kwaśne, cytrusy i tłuste).
5. Istotnym wsparciem bywają suplementy diety, w tym enzymy trawienne. Mamy również bardzo dobre opinie klientów na temat Chios Mastic Gum (mastyksu).

Zobacz też: czy przy refluksie można jeść produkty mleczne oraz za dużo czy za mało kwasu żołądkowego.

Mastyks (Chios Mastic Gum) a refluks

Chios Mastic Gum to żywica pozyskiwana z pnia i bocznych gałęzi drzewa mastyksowego (Pistacia lentiscus var. Chia). Jest tradycyjną grecką metodą stosowaną przy zgadze i nieświeżym oddechu.

Kryształki gumy mastyksowej zwykle się żuje, uwalniając aktywne składniki do jamy ustnej, przełyku i żołądka. Alternatywą są kapsułki z czystym proszkiem mastyksowym, dzięki którym składnik aktywny trafia do żołądka. Mastyks z Chios bywa też stosowany jako składnik w kuchni śródziemnomorskiej.

Badania kliniczne wskazują, że żywica ta może wspomagać m.in. przy łagodnych dolegliwościach żołądka i dwunastnicy. Jak widać, do choroby refluksowej należy podchodzić kompleksowo i systematycznie. Z naszej perspektywy długotrwałe stosowanie samych leków nie rozwiązuje przyczyny, a jedynie tłumi objawy i sygnały organizmu.

Najczęstsze pytania

Czym jest refluks żołądkowo-przełykowy (GERD)?

To cofanie się treści żołądkowej do przełyku, które może powodować m.in. zgagę, ból za mostkiem i nieświeży oddech. Dotyczy około 20–25% populacji.

Dlaczego leki na refluks nie zawsze rozwiązują problem?

Leki hamujące wydzielanie kwasu łagodzą objawy, ale nie usuwają przyczyny (np. nieprawidłowej pracy zwieracza przełyku czy nietolerancji pokarmowych), dlatego objawy często wracają po odstawieniu.

Jak mastyks z Chios może pomóc przy refluksie?

Mastyks z Chios to tradycyjna grecka żywica stosowana przy zgadze i nieświeżym oddechu. Można żuć kryształki lub stosować kapsułki; wspiera komfort żołądka i przełyku jako element szerszego, holistycznego podejścia.

Chcesz podejść do refluksu u źródła?

Jeśli — tak jak radzi Eva — chcesz zająć się przyczyną, a nie tylko tłumić objawy, naturalnym elementem tej strategii może być oryginalny, czysty mastyks z Chios. To ten sam surowiec z certyfikatem PDO, o którym Eva mówi w wywiadzie.